Ten biedny Mickiewicz
Antoni Ostrowski
wydawnictwo słowo/obraz terytoria 2007
ISBN: 83-7453-703-5

Fragment

List Antoniego do Matki]
Droga Mamo,

Zapewne się nie spodziewasz się, co też mam do powiedzenia i do objaśnienia, oczywiście, o ile jestem w stanie samemu sobie to wyjaśnić. Chodzi ni mniej ni więcej jak o zmartwychwstanie Polski i o nasz powrót, rozumiesz to? O nasz powrót! Wracam od Cezarego Platera i zaraz Ci oznajmiam tę jeszcze gorącą nowinę. Mickiewicz, Gorecki i Sobański (nie wiem, który z nich) w tej samej porze rozpowszechnili dziś wieść o odrodzeniu Polski: wszyscy trzej oświadczyli, że działają na mocy jakiejś misji czy obowiązku, którego natury nie wolno im zdradzić; muszą, jak twierdzą, rozgłosić tę wiadomość pośród wszystkich emigrantów, przykazując im, aby trwali w pogotowiu. Mickiewicz dał słowo honoru, aby zapewnić o prawdziwości twierdzenia. Zaraz potem złożył swój tytuł profesora w Collège de France.

(...)
Rzekłem sobie nadto: wiara szczera i gorąca ratuje dotąd przedziwnego wieszcza. Wierzy on w cud dokonany, w znak mu dany nadprzyrodzenie, wierzy w przyszłość, naprzód z góry odgadnioną przez usta proroka mniemanego, ale jakiż to będzie stan jego duszy i umysłu, gdy się przepowiedzenia jedne po drugich nie ziszczą, albo hazardowe wypadki i w tym i owym nie pozostawią sposobności, nadciągnienie przynajmniej, że to właśnie one, co przewidzianymi zostały, że […] ziściły się choć w części i tyle, że miłości własnej bez ratunku nie zostawią, bowiem któż jej nie ma? Któż na to byłby obojętny, gdyby o nim powiedziano: Ach, jakże się grubo pomylił, szkaradnie dał otumanić i w nim jenialność nad łatwowierność góry nie utrzymała. Otóż to potknięcie, a z tak wysoka, byłoby nader bolesnym i wtedy, bowiem w tak żywych imaginacjach wszystko żywotnym, gorącym i pełnym. Obawiałbym się, aby się szczytnemu naszemu mężowi reakcja w tym właśnie, gdzie była najwyższa egzaltacja, szkodliwie dla zdrowia umysłu i duszy jego nie przysłużyła. Upadnięcie z takiej wyniosłości na poziom mogłoby stać się śmiertelnym i czyliżby on sam o sobie, drudzy o nim nie mogli podobnie jak Napoleon wróciwszy znad Berezyny wyrzec, iż od szczytności do śmieszności jeden tylko krok przedziela… du sublime au ridicule il n’y a qu’un pas!